به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، زبالههای فضایی به هرگونه شیء ساخته دست بشر اطلاق میشود که در مدار زمین قرار دارد اما کاربرد عملی ندارد. این اشیاء میتوانند از قطعات کوچک رنگ تا ماهوارههای کامل و مراحل جدا شده موشکها را شامل شوند. زبالههای فضایی به طرق مختلفی ایجاد میشوند. به عنوان مثال برخورد تصادفی ماهوارهها با یکدیگر میتواند به تولید هزاران قطعه زباله کوچکتر منجر شود. انفجار ماهوارهها به صورت عمدی یا تصادفی یا مراحل موشکها در مدار میتواند باعث ایجاد حجم زیادی از زباله شود. از طرفی قطعات کوچک رنگ، پیچ و مهره و سایر مواد ممکن است از فضاپیما ها جدا شده و به زباله فضایی تبدیل شوند. ماهوارههایی که عمر مفیدشان به پایان رسیده و دیگر قابل کنترل یا فعال نیستند نیز به عنوان زباله فضایی محسوب میشوند.
زبالههای فضایی تاثیرات متعددی را بر فضا و زمین می گذارد. ماهوارهها و فضاپیما ها تهدید جدی برای فضا محسوب می شوند. برخورد زبالههای فضایی با ماهوارهها و فضاپیما ها میتواند به آنها آسیب جدی وارد کرده و حتی آنها را از کار بیاندازد. هر برخورد میتواند به تولید قطعات کوچکتر و بیشتر منجر شود که خود به نوبه خود خطر برخورد با سایر اشیاء را افزایش میدهند. این مسئله می تواند زنجیره ای از زباله های فضایی به وجود بیاورد. افزایش تعداد زبالههای فضایی میتواند به محدود شدن فضا و مدار زمین برای پرتاب ماهوارههای جدید و انجام ماموریتهای فضایی منجر شود. زبالههای فضایی میتوانند برای فضانوردانی که در ایستگاه فضایی بینالمللی یا در ماموریتهای فضایی حضور دارند خطرناک باشند. زبالههای فضایی به عنوان خطرات جدی برای زمین و فضا، باید تحت کنترل قرار گیرند و از تولید آنها جلوگیری شود. برای جلوگیری از تولید این زباله ها راه های مختلفی وجود دارد. ساخت ماهوارههایی که عمر مفید بیشتری دارند میتواند تعداد ماهوارههای غیرفعال و زبالههای ایجاد شده را کاهش دهد. وضع قوانین بینالمللی و استاندارد های سختگیرانهتر برای پرتاب ماهوارهها و مدیریت زبالههای فضایی میتواند به کاهش این مشکل کمک کند.
ایران نیز مانند سایر کشورهای فضایی، در تولید زبالههای فضایی نقش دارد. با این حال، اطلاعات دقیقی در مورد میزان تولید زبالههای فضایی توسط ایران در دسترس نیست. برای کاهش تولید زبالههای فضایی، ایران باید به استانداردهای بینالمللی در این زمینه پایبند بوده و در توسعه فناوریهای دفع زبالههای فضایی مشارکت فعال داشته باشد.
پاکسازی زبالههای فضایی یک چالش بسیار بزرگ است و نیازمند فناوریهای پیشرفته و سرمایهگذاریهای هنگفت است. روشهای مختلفی برای پاکسازی زبالههای فضایی وجود دارد. یکی از آنها استفاده از تورهای بزرگ برای به دام انداختن زبالههای فضایی و سپس هدایت آنها به جو زمین برای سوختن است. راهکار دیگر استفاده از لیزر برای تبخیر زبالههای فضایی کوچکتر است. همچنین استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای جمعآوری زبالههای فضایی در مدار پایین زمین هم می تواند به عنوان یک راهکار مورد استفاده قرار گیرد.
مقابله با مشکل زبالههای فضایی نیازمند همکاری بینالمللی و توسعه فناوریهای نوین است.