مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم؟

نامه نیوز شنبه 16 فروردین 1404 - 07:56
نشانه‌ها حاکی از این است که اگر اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ ندهد، ایران و آمریکا در هفته‌های پیش رو وارد مذاکرات غیرمستقیم خواهند شد.
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

نشانه‌ها حاکی از این است که اگر اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ ندهد، ایران و آمریکا در هفته‌های پیش رو وارد مذاکرات غیرمستقیم خواهند شد. ایران اعلام کرده‌است که هرچند تمایلی برای مذاکره مستقیم با دولت ترامپ ندارد، اما برای مذاکرات غیرمستقیم آماده‌است. مقام‌های آمریکایی هم اعلام کرده‌اند که مذاکره مستقیم را با تهران ترجیح می‌دهند، اما رسماً با مذاکرات غیرمستقیم مخالفت نکرده‌اند. وزیر امور خارجه ایران گفته‌است که ایران همچنان تعامل دیپلماتیک را بهترین راه می‌داند و رئیس‌جمهور ایران هم گفته‌است که مسیر مذاکره غیرمستقیم با آمریکا باز است.

به نوشته رسانه‌ها بحث در مورد مذاکره با ایران در دولت آمریکا جریان دارد و هنوز تصمیم قطعی در این خصوص گرفته‌نشده‌است. پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که معاونان وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، کاظم غریب‌آبادی و مجید تخت‌روانچی از طرف ایران و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه مذاکره‌کنندگان دو طرف باشند. 
هفته گذشته ویتکاف در پاسخ به یکی از پیام‌های وزیر خارجه ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت «عالی»، هر چند این پیام پس از ساعتی پاک شد. دونالد ترامپ، بامداد جمعه در جمع خبرنگاران گفت: «به نظرم بهتر است مذاکرات مستقیم داشته باشیم. سریعتر انجام می‌شود و شما طرف مقابل را خیلی بهتر از این می‌فهمید که بخواهید از طریق واسطه‌ها مذاکره کنید.» یک خبرنگار آمریکایی به نقل از منابع ایرانی نوشته‌است که ممکن است مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از دو سه هفته دیگر آغاز شود، اما احتمال دارد که این مذاکرات علنی نشود.
از دو هفته پیش از نوروز، زمانی که دونالد ترامپ در مصاحبه‌ای با شبکه تلویزیونی فاکس بیزنس خبر داد که نامه‌ای برای رهبر ایران ارسال کرده‌است، گمانه‌زنی‌ها در مورد سرنوشت روابط ایران و آمریکا در دوره جدید ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ آغاز شد. هرچند فرآیند رسیدن نامه به ایران و پاسخ تهران به این نامه بسیار طولانی شد و نهایتاً در تعطیلات نوروز ایران جواب خود را به نامه ترامپ از طریق عمان ارسال کرد.

گمانه‌زنی‌های زیادی در مورد متن نامه ترامپ و نوع پاسخ ایران به این نامه تاکنون منتشر شده‌است، اما نهادهای رسمی هیچ‌یک از این گمانه‌زنی‌ها را تاکنون تایید نکرده‌اند. ایران کماکان اصرار دارد که تحت فشار و تحریم مذاکره نخواهد کرد و دستور رهبری مبنی بر عدم مذاکره با آمریکا همچنان پابرجا است. با این حال مقام‌های ایرانی مذاکره غیرمستقیم با آمریکا را رد نکرده‌اند و اعلام کرده‌اند که آماده رسیدن به یک توافق برای برطرف کردن نگرانی‌های اعلامی آمریکا در مورد دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای هستند.

این تحولات در حالی رخ داد که دولتمردان آمریکایی در سخنرانی‌های خود تهدیدهای متعددی را علیه ایران بیان کرده‌اند و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در سخنانی گفته‌است اگر ایران تضمین‌های لازم به آمریکا در خصوص عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای ندهد، ایران را بمباران خواهد کرد. این اظهارات دونالد ترامپ با واکنش تند ایران مواجه شد. نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد یادداشت اعتراضی نسبت به این تهدیدها به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال کرد و مقام‌های نظامی ایران هم در اظهارات جداگانه اعلام کردند که در صورت تعرض به امنیت و تمامیت ارضی ایران پاسخ محکمی به آمریکا داده‌خواهد شد.

سیدعباس عراقچی، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، پیش از ارسال پاسخ ایران به نامه ترامپ در گفت‌وگویی تاکید کرده‌بود که نامه ترامپ، بیشتر جنبه تهدیدآمیز دارد. عراقچی گفته‌بود: «نامه بیشتر جنبه تهدید دارد، ولی فرصت‌هایی را نیز به اصطلاح ادعا می‌کند که وجود دارد.» وی افزود: «ما روی زوایای نامه کار کرده‌ایم و روی همه نکات آن دقت کرده‌ایم.» عراقچی تاکید کرد: «پاسخ... با در نظر داشتن همه این زوایاست و هر دو بعد تهدید و فرصت را خواهیم دید و به تعبیر سردار شهید سلیمانی، در دل هر تهدید فرصتی هم وجود دارد و ما انشاالله فرصت‌های آن‌را هم‌ مدنظر قرار خواهیم داد.»

پایگاه خبری اکسیوس سه روز پیش به نقل از دو مقام کاخ سفید تاکید کرد که دولت آمریکا همزمان با اینکه تعداد نیروهای خود را در منطقه افزایش می‌دهد، به صورت جدی پیشنهاد ایران را برای مذاکرات غیرمستقیم مورد بررسی قرار می‌دهد. به نوشته اکسیوس در کاخ سفید همچنان بحث داخلی بین افرادی که فکر می‌کنند امکان توافق وجود دارد و افرادی که تصور می‌کنند مذاکره تلف کردن وقت است و از حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران حمایت می‌کنند، جریان دارد.

همزمان با این گفت‌وگوها، دولت آمریکا و پنتاگون در حال تقویت جدی نیروهای نظامی آمریکا در منطقه است که اگر ترامپ تصمیم به حمله نظامی گرفت، آمادگی لازم وجود داشته‌باشد. پیش از این پایگاه خبری اکسیوس مدعی شده‌بود که دونالد ترامپ در نامه خود به ایران یک فرصت دو ماهه برای رسیدن به یک توافق در مورد برنامه هسته‌ای داده‌است. 

پاسخ ایران به نامه ترامپ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز ۱۷ اسفند ۱۴۰۳ در گفت‌وگویی با شبکه خبری فاکس بیزنس خبر داد که نامه‌ای برای رهبر ایران ارسال کرده‌است. هر چند بلافاصله پس از اظهارنظر ترامپ، مقام‌های ایرانی اعلام کردند که نامه‌ای از ترامپ دریافت نکرده‌اند. بعد از مدتی مشخص شد که رئیس‌جمهور آمریکا هر چند اقدام به نگارش نامه برای رهبر ایران کرده‌است، اما هنوز این نامه را ارسال نکرده‌است. نهایتاً ۵ روز بعد از اظهارنظر ترامپ، روز ۲۲ اسفند۱۴۰۳ انور قرقاش، وزیر مشاور در کابینه امارات متحده عربی، در سفری به تهران نامه ترامپ را به دست مسئولان ایران رساند.

برخلاف پیامی که دونالد ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش خردادماه سال ۱۳۹۸ از طریق آبه شینزو، نخست‌وزیر فقید ژاپن، برای رهبر ایران ارسال کرده‌بود، ایران اعلام کرد که این نامه را بررسی خواهد کرد. روز ۲۷ اسفند ۱۴۰۳ اسماعیل بقایی‌هامانه، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در جمع خبرنگاران اعلام کرد که «پاسخ ما به این نامه بعد از تکمیل بررسی‌ها از طریق مقتضی داده می‌شود.» نهایتاً دو هفته پس از دریافت نامه دونالد ترامپ، ایران پاسخ نامه خود را از طریق عمان برای واشنگتن ارسال کرد.

سیدعباس عراقچی، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران روز ۷ فروردین اعلام کرد: «پاسخ رسمی ایران به نامه آقای ترامپ چهارشنبه ۶ فروردین‌ماه ۱۴۰۴ به طور مقتضی و از طریق کشور عمان ارسال شد.» او افزود: «این پاسخ رسمی شامل نامه‌ای است که در آن نقطه‌نظرات ما در رابطه با وضعیت جاری و نامه آقای ترامپ به‌طور کامل تشریح شده و به اطلاع طرف مقابل رسانده شده است.» هرچند دونالد ترامپ تصمیم گرفته‌بود نامه خود را از طریق امارات متحده عربی برای ایران ارسال کند، ایران میانجی متفاوتی برای ارسال پاسخ به آمریکا انتخاب کرد و تصمیم گرفت نامه را از طریق عمان ارسال کند.

مسقط در گذشته نیز بارها مسئولیت میانجی‌گری بین ایران و آمریکا و میزبانی از مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم ایران و آمریکا را بر عهده داشته‌است. سال ۱۳۹۰ در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما در آمریکا مسقط میزبان مذاکرات محرمانه مستقیم میان مقام‌های وزارت امور خارجه ایران و مقام‌های وزارت خارجه آمریکا بود. این مذاکرات محرمانه نهایتاً به فرآیندی منجر شد که در دوره ریاست‌جمهوری حسن روحانی به مذاکرات منتهی به برجام انجامید. مسقط بعد از خروج آمریکا از برجام و در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن نیز چندین بار میزبان مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا بود.

براساس آنچه مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اسلامی ایران بیان کرده‌است، پاسخ نامه ترامپ از سوی مقام معظم رهبری ارسال شده‌است. مسعود پزشکیان روز ۱۰ فروردین در جلسه هیئت دولت گفت: «جوابی هم که مقام معظم رهبری در رابطه با نامه‌ای که ترامپ فرستاده دکتر عراقچی، آن را به کشور عمان رساندند و به دست رابط آمریکایی رسید.»

گمانه‌زنی‌ها در مورد محتوای پاسخ ایران 

پایگاه خبری المیادین در خصوص پاسخ ایران به نامه ترامپ نوشت: «جهموری اسلامی ایران تایید کرده است که به نمایندگی از نیرو‌های مقاومت منطقه مذاکره نمی‌کند و شرایط غیرواقعی ترامپ را نمی‌پذیرد؛ تهران تایید کرده است که هرگونه تهدیدی با پاسخ ایران مواجه خواهد شد که تمام منافع آمریکا در منطقه را در بر خواهد گرفت.» پایگاه خبری العربی الجدید هم در گزارشی به نقل از منابع ایرانی نوشت: «تهران به تمام بندها و پاراگراف‌های نامه ترامپ به شکل جداگانه و مفصل و با زبانی متناسب و با زبان مورد استفاده ترامپ پاسخ داده است.»

العربی الجدید همچنین تاکید کرد که تهران در این نامه آمادگی خود را برای مذاکره تنها درباره برنامه هسته‌ای خود بر اساس توافق سال ۲۰۱۵ و احترام متقابل اعلام و بر مخالفت با هرگونه مذاکره درباره توانمندی‌های دفاعی و موشکی خود تاکید کرده است. این رسانه عربی خاطرنشان کرد: «تهران تاکید کرده است که از منافع و امنیت ملی خود به شکل قاطع دفاع خواهد کرد؛ پاسخ آن به هرگونه حمله‌ای، بدون مرز خواهد بود.»

تاکید بر آمادگی تهران برای مذاکره بر مبنای توافق هسته‌ای برجام در اظهارات سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز مورد تاکید قرار گرفت. عراقچی در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نوشت: «رئیس‌جمهور ایالات متحده شاید علاقه‌ای به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ نداشته باشد اما آن توافق متضمن یک تعهد کلیدی از سوی ایران است که همچنان پابرجاست و حتی ایالات متحده - که خارج از توافق است - از آن منتفع شده است.

ایران بار دیگر تاکید می‌کند که هیچ‌گاه و تحت هیچ شرایطی به دنبال جستجو، تولید و یا به دست آوردن سلاح هسته‌ای نخواهد بود.» وزیر امور خارجه ایران تاکید کرد: «۱۰ سال پس از امضای برجام و ۷ سال پس از خروج یکجانبه آمریکا از آن، حتی کوچکترین مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ایران این تعهد را نقض کرده است حتی تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی ایالات متحده نیز اخیراً این مورد را کاملاً مورد تصدیق قرار داد.»

مذاکره همچنان غیرمستقیم

به‌رغم پاسخ ایران به نامه دونالد ترامپ، تهران همچنان تاکید دارد که مذاکره مستقیمی میان ایران و آمریکا انجام نخواهد شد. روز ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ مقام معظم رهبری در جمع فرماندهان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با اشاره به سابقه دولت دونالد ترامپ در نقش تعهدات و خروج از برجام گفته‌بودند: «مذاکره با چنین دولتی غیرعاقلانه، غیرهوشمندانه و غیرشرافتمندانه است و با آن نباید مذاکره کرد.» این سخنان چند روز بعد از آن بیان شد که دونالد ترامپ یادداشت ریاست‌جمهوری احیای فشار حداکثری علیه ایران را امضا کرد و وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم‌های جدیدی را علیه افراد و نهادهای ایران در این چارچوب اعمال کرد. از آن زمان تهران تاکید کرده‌است که تحت فشار و تحریم حاضر به مذاکره با آمریکا نخواهد بود.

یک‌شنبه ۱۰ فروردین‌ماه مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اسلامی ایران در جلسه هیئت دولت با اشاره به اینکه پاسخ جمهوری اسلامی ایران به نامه رئیس‌جمهور آمریکا، از طریق کشور عمان به دست آنها رسیده است، گفت: «در این پاسخ اگرچه موضوع مذاکره مستقیم میان دو طرف رد شده، اما عنوان شده مسیر مذاکره غیرمستقیم باز است و تاکید شده ایران هیچ‌گاه از مذاکره پرهیز نداشته و این فقط بدعهدی‌ها بوده که باعث بروز مشکل در این مسیر شده که باید جبران شده و اعتمادها بازسازی شوند؛ این، نوع رفتار آمریکایی‌هاست که ادامه مسیر مذاکره را مشخص می‌کند.»

با این حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در جمع خبرنگاران گفته‌است که ترجیح می‌دهد مذاکرات مستقیمی با ایران داشته‌باشد. رئیس‌جمهور آمریکا صبح جمعه در جمع خبرنگارانی که او را درون هواپیمای ریاست‌جمهوری آمریکا همراهی می‌کردند، گفت: «به نظرم بهتر است مذاکرات مستقیم داشته باشیم. سریعتر انجام می‌شود و شما طرف مقابل را خیلی بهتر از این می‌فهمید که بخواهید از طریق واسطه‌ها مذاکره کنید.»

دونالد ترامپ درباره چگونگی مذاکره گفت: «آنها می‌خواستند از میانجی استفاده کنند، فکر نمی‌کنم دیگر ضرورتاً این‌طور باشد.» او گفت: «به نظرم آنها نگران هستند، احساس می‌کنند آسیب‌پذیر هستند و من نمی‌خواهم چنین احساسی داشته باشند.» به نوشته پایگاه خبری اکسیوس، هرچند دونالد ترامپ مذاکره مستقیم با ایران را ترجیح می‌دهد، اما احتمال پذیرش فرمت پیشنهادی ایران را رد نکرده‌است و واشنگتن اعتراضی به میانجی‌گری عمان در چنین مذاکراتی ندارد.

لورا روزن، خبرنگار آمریکایی در گزارشی به نقل از مقام‌های ایرانی نوشته‌است که ایران برای مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا آماده می‌شود و اگر پیشرفتی در زمینه تعیین فرمت مذاکرات ایجاد شود، ایران برای انجام چنین مذاکراتی، احتمالاً در عمان آماده‌است. یک منبع ایرانی به لورا روزن گفته‌است که این مذاکرات ممکن است در دو یا سه هفته آینده آغاز شود. یک مقام آمریکایی به لورا روزن گفته‌است که آمریکا ترجیح می‌دهد مذاکرات مستقیمی بین افرادی که صاحب اختیار و تصمیم هستند شکل بگیرد.

به گفته منابع ایرانی اگر مذاکرات غیرمستقیم شکل بگیرد، مذاکرات علنی نخواهد شد. به گفته این منبع ایرانی احتمالاً نمایندگان ایران دو معاون وزیر امور خارجه، مجید تخت‌روانچی و کاظم غریب‌آبادی خواهند بود. وال استریت ژورنال در گزارشی نوشته‌است استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه، احتمالاً بخشی از تلاش‌های مذاکره خواهد بود؛ هرچند هیچ تیم یا مکان خاصی برای مذاکرات اعلام نشده است.

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در مصاحبه‌ای با شبکه خبری المیادین در خصوص نوع مذاکره با آمریکا گفته‌بود «پنجره دیپلماسی همواره باز است اما تهران هرگز وارد هیچ نوع مذاکرات مستقیم با آمریکا تحت فشار و تهدید نمی‌شود.» او همچنین در پیامی که در شبکه‌های اجتماعی ارسال شده‌بود، خطاب به رئیس‌جمهور آمریکا تاکید کرد: «تعامل دیپلماتیک در گذشته کارایی خود را نشان داده و هنوز هم می‌تواند کارساز باشد اما، باید برای همه روشن شود که اصولاً چیزی به نام گزینه نظامی وجود ندارد، چه رسد به راه‌حل نظامی. ناکامی‌های فاجعه‌بار در منطقه ما که بیش از ۷ تریلیون دلار برای دولت‌های قبلی ایالات متحده هزینه داشته، به اندازه کافی گویاست.»

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه که نقش چشمگیری در رسیدن به آتش‌بس غزه داشت، در واکنش به پیام وزیر امور خارجه ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت؛ «عالی». هرچند این پیام در حساب کاربری شخصی ویتکاف ساعتی بعد پاک شد.

تهدیدهای آمریکا علیه ایران

روز یکشنبه ۱۰ فروردین دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در گفت‌وگو با شبکه «ان‌بی‌سی‌نیوز» آمریکا با لحنی تهدیدآمیز علیه ایران مدعی شد: «اگر با ایران به توافق نرسیم و ضمانتی برای عدم ساخت سلاح هسته‌ای توسط ایران دریافت نکنیم، این کشور بمباران خواهد شد. این کشور به شیوه‌ای بی‌سابقه بمباران خواهد شد.» ترامپ که به اظهارات تهدیدآمیز خود برای کسب بیشترین امتیاز مشهور است، در ادامه تصریح کرد: «مقامات ایرانی و آمریکایی در حال مذاکره هستند.»

پیش از این اظهارات، مایک والتز، مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور آمریکا هم ادعا کرده‌بود که در مقابل ایران همه گزینه‌ها روی میز است. وی گفته‌بود: «همه گزینه‌ها روی میز است. اما ایران باید سخنان رئیس‌جمهور را کامل بشنود. میزان حمایت ایران از حوثی‌ها، حزب‌الله و دیگر گروه‌های ستیزه‌جو غیرقابل قبول است.» والتز تاکید کرد: «همه گزینه‌ها برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای روی میز است.» والتز افزود: «این مسئله همه برنامه‌های ایران، یعنی برنامه موشکی، تأسیسات غنی‌سازی و تسلیحاتی ایران را شامل می‌شود.

آن‌ها می‌توانند این تأسیسات را به نحوی که قابل راستی‌آزمایی باشد، تسلیم و رها کنند یا ایران می‌تواند با عواقب تصمیمات خود روبه‌رو شود. در هر صورت نمی‌توانیم جهانی داشته باشیم که در آن ایران کشوری هسته‌ای باشد. نمی‌توانیم رقابتی هسته‌ای در منطقه شکل بگیرد.» مشاور امنیت ملی کاخ سفید همچنین ادعا کرد: «رئیس‌جمهور آمریکا راه خروجی به ایران پیشنهاد کرده است. اما ترامپ مصمم است تا از این مسئله به هر نحوی جلوگیری کند. نمی‌توانیم اجازه دهیم دنیا توسط کشوری تندرو تهدید شود. ایران تهدیدی علیه اسرائیل و کشورهای منطقه است. آن‌ها نباید به توانایی حمله به آمریکا دست پیدا کنند.»

در طول هفته گذشته آمریکا حضور نظامی خود را در اطراف ایران به شکل چشمگیری افزایش داده‌است و ارتش آمریکا مجموعه‌ای از جنگنده‌های اف-۳۵، بمب‌افکن‌های ب-۲ و سامانه‌های دفاع هوایی پاتریوت را به منطقه اعزام کرده‌اند. آمریکا همچنین یک ناو هواپیمابر جدید هم به منطقه فرستاده‌است. اسماعیل بقائی در مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس در واکنش به تازه‌ترین اظهارات ترامپ در خصوص بمباران ایران نوشت: «تهدید صریح ایران به بمباران توسط رئیس یک کشور به مثابه تقابل آشکار با ذات و جوهره صلح و امنیت بین‌المللی است.»

وی افزود: «چنین تهدیدی نقض فاحش منشور ملل متحد و پشت‌پا زدن به رژیم پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.» سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: «خشونت، خشونت می‌آورد و صلح، صلح می‌آفریند. ایالات متحده می‌تواند انتخاب کند... همراه با آثار و تبعاتش...»

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگو با کاسپارولد کمپ، وزیر خارجه هلند، نسبت به بی‌توجهی اروپا نسبت به تهدیدهای ترامپ انتقاد کرد. عراقچی اظهارات تهدیدآمیز مقامات آمریکایی علیه ایران را غیرقابل قبول، مغایر با اصول منشور و حقوق بین‌الملل و موجب پیچیده‌تر شدن شرایط جاری دانست و هشدار داد جمهوری اسلامی ایران هرگونه تعرض علیه تمامیت ارضی و حاکمیت و منافع ملی ملت ایران را با سرعت و قاطعیت پاسخ خواهد داد.

عراقچی با یادآوری مسئولیت همه دولت‌های عضو سازمان ملل متحد برای پاسداری از حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی، از عدم موضع‌گیری اتحادیه اروپا علیه لفاظی‌های تحریک‌آمیز مقام‌های آمریکا که بدون تردید تهدیدکننده صلح و امنیت بین‌المللی محسوب می‌شود، انتقاد کرد.

تهدید به تغییر دکترین هسته‌ای

همزمان با افزایش تهدیدهای آمریکا نسبت به ایران و اظهارات مقام‌های آمریکایی در مورد احتمال اقدام نظامی علیه ایران، علی لاریجانی، مشاور رهبر ایران تهدید کرد که در صورت اقدام نظامی علیه ایران، سیاست هسته‌ای ایران تغییر خواهد کرد. این نخستین بار نیست که شخصیت‌های برجسته ایرانی چنین تهدیدی را در خصوص تغییر دکترین هسته‌ای ایران بیان می‌کنند. پیش از این نیز سیدکمال خرازی، وزیر خارجه پیشین ایران و مشاور رهبر ایران چنین اظهاراتی را مطرح کرده‌بود. علی‌اکبر صالحی، وزیر خارجه پیشین و رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی هم در سخنانی خبر داده‌بود که ایران توانایی لازم برای ساخت سلاح هسته‌ای را در اختیار دارد، اما تصمیمی برای ساخت سلاح هسته‌ای ندارد.

علی لاریجانی، رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی و مذاکره‌کننده پیشین هسته‌ای ایران که اکنون مشاور مقام معظم رهبری است، در تازه‌ترین اظهارنظر خود گفت: «اگر آمریکا یا اسرائیل به بهانه هسته‌‌‌ای ایران را بمباران کنند، ایران مجبور خواهد شد به سمت تولید بمب اتم برود. مردم فشار خواهند آورد که به سمت ساخت بمب اتم برویم. ترامپ در نامه تهدید کرده همانطور که در صحبت‌های این روزهایش تهدید هست. احتمال عملی‌کردن تهدیدها علیه ایران کم است، چه نفعی با حمله به ایران می‌برند؟ کار نظامی علیه ایران بدون تبعات نیست؟ حرف‌های آمریکایی‌ها را نمی‌توان دقیق ارزیابی کرد. راجع به مسئله هسته‌ای ایران حرف بی‌حساب می‌زنند، چراکه مردم فشار می‌آورند.»

موضع اروپا در قبال ایران

مقام‌های اروپایی همزمان با نزدیک شدن به ضرب‌الاجل انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که قطعنامه‌های پیشین تحریمی علیه ایران را لغو کرده‌است، بیش از پیش نسبت به احتمال رویارویی نظامی با ایران و بسته شدن پنجره تعامل دیپلماتیک با تهران هشدار می‌دهند. وزیر خارجه فرانسه در اظهاراتی با بیان اینکه فقط چند ماه تا پایان توافق سال ۲۰۱۵ با ایران فرصت داریم، ادعا کرد: «فرصت دستیابی به یک توافق جدید برای مهار برنامه هسته‌ای ایران رو به اتمام است.»

به گزارش رویترز، ژان نوئل بارو در جریان سخنرانی خود در جلسه استماع پارلمان این کشور ادعا کرد که در صورت دست نیافتن به یک توافق هسته‌ای جدید با ایران، رویارویی نظامی اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. پیش از این امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه و وزرای کلیدی دولت فرانسه به همراه تعدادی کارشناس در مورد ایران و برنامه هسته‌ای‌اش و تنش رو به گسترش بین تهران و ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا جلسه‌ای تقریباً اضطراری برگزار کرده‌بودند.

اختلاف‌های ایران و آژانس

در شرایطی که نزدیک به شش ماه به ضرب‌الاجل انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد باقی مانده‌است و سه کشور اروپایی طرف برجام، بریتانیا، فرانسه و آلمان تهدید کرده‌اند در صورت نرسیدن به یک توافق هسته‌ای برای مهار برنامه هسته‌ای ایران و پاسخگویی به نگرانی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مکانیسم حل اختلاف برجام برای بازگرداندن قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت را کلید می‌زنند، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که قصد دارد به زودی به تهران سفر کند.

رافائل گروسی که در هفته‌های گذشته تاکید کرده‌بود از توافق هسته‌ای برجام چیزی باقی نمانده‌است، اعلام کرد که ماه آینده به ایران سفر خواهد کرد. گروسی در حاشیه یک نشست در آرژانتین به خبرنگار تاس گفت: «تاریخ دقیقی هنوز مشخص نشده، اما در حال بررسی احتمال سفر در ماه مه هستیم. شاید در هفته‌های آینده انجام شود.» وی همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا سفر به تهران می‌تواند زودتر، یعنی در ماه آوریل صورت گیرد؟ اظهار داشت: «احتمالش هست.» گروسی پیش‌تر اعلام کرده بود که سفر آتی او به تهران در راستای اجرای مفاد قطعنامه شورای حکام و به‌منظور تهیه یک گزارش جامع درباره برنامه هسته‌ای ایران انجام خواهد شد.

وی هفته گذشته در گفت‌وگو با شبکه بلومبرگ تصریح کرد: «ما در مقطعی بسیار مهم قرار داریم [...] من در نوامبر گذشته در تهران بودم، با رئیس‌جمهور، مقامات ارشد از جمله وزیر امور خارجه دیدار کردم و ممکن است به‌زودی دوباره به ایران سفر کنم.» مدیرکل آژانس در گفت‌وگویی که هفته گذشته با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به‌صورت رسمی درخواست سفر به تهران را مطرح کرد که با موافقت اصولی ایران مواجه شد.

بنابر اعلام طرف ایرانی، قرار است به‌منظور حصول اطمینان از ثمربخشی این سفر، جزئیات مربوط به محورهای گفت‌وگو و چارچوب اجرایی آن در روزهای آینده از طریق مجاری دیپلماتیک میان دو طرف هماهنگ و نهایی شود.

 

منبع: هم میهن

 

منبع خبر "نامه نیوز" است و موتور جستجوگر خبر تیترآنلاین در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. (ادامه)
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت تیترآنلاین مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویری است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هرگونه محتوای خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.